Toekomstscenario’s Ontwikkelplein
Het aantal inwoners dat moeite heeft om zelfstandig hun weg te vinden in de veranderende samenleving groeit. Er wordt uitgegaan van zelfredzaamheid, maar dit is voor velen niet vanzelfsprekend. Ook groeien de zorgen over mentale gezondheid, wat effect heeft op allerlei leefgebieden. In deze context ontwikkelt de bibliotheek zich steeds nadrukkelijker tot een publieke voorziening waar hulp, ontwikkeling en participatie samenkomen. Het Ontwikkelplein is één van de manieren waarop bibliotheken deze maatschappelijke rol concreet vormgeven.
De toekomst van het Ontwikkelplein
Wat begon als een lokale, experimentele werkwijze, heeft zich inmiddels ontwikkeld tot een landelijk verspreid concept met in de praktijk uiteenlopende invullingen. Die diversiteit biedt lokaal ruimte voor maatwerk, maar roept regelmatig ook vragen op over positionering, kwaliteit en samenhang. Daarom is het tijd om het Ontwikkelplein niet langer te benaderen als een lokaal initiatief, maar als een strategisch vraagstuk voor de sector.
Welke rol kan en wil de bibliotheek structureel vervullen in het ondersteunen van inwoners bij leren, ontwikkelen en het vinden van passende hulp en informatie? De door de projectgroep Ontwikkelpleinen uitgewerkte toekomstscenario’s bieden een kader om te bepalen welke positie het Ontwikkelplein kan innemen binnen de lokale bibliotheek én binnen het bredere sociaal-maatschappelijke netwerk.
Informatie die je hier leest is relevant voor bestuurders, beleidsadviseurs, programmamanagers, coördinatoren en consulenten binnen bibliotheken, maar ook voor gemeentelijke beleidsmakers en bestuurders, provinciale ondersteuningsinstellingen en partners in het sociaal-maatschappelijke domein.
Is het thema Ontwikkelplein nieuw voor je? Bekijk dan de toolkit van Probiblio.
Wat is een Ontwikkelplein?
Er bestaan verschillende vormen van Ontwikkelpleinen. Het is daarom lastig om een eenduidige definitie te geven. De volgende omschrijving dekt voor de meeste Ontwikkelpleinen de lading:
Het Ontwikkelplein is een centrale ontmoetingsplek van maatschappelijke organisaties die als vangnet dient voor mensen die éénmalig of vaker hulp of informatie nodig hebben. Het Ontwikkelplein bevordert samenredzaamheid door een ondersteunende omgeving te creëren voor advies op het gebied van basisvaardigheden en brede ontwikkeling.
Vier toekomstscenario’s
Op basis van alle opgehaalde input heeft de projectgroep vier toekomstscenario’s ontwikkeld. Deze laten zien hoe het Ontwikkelplein zich de komende jaren kan positioneren binnen het bibliotheekwerk en het sociaal domein.
Bekijk hieronder de vier scenario’s:
Test je voorkeursscenario
Welke richting het beste past bij jouw bibliotheek, hangt af van verschillende factoren. Om daarbij te helpen, hebben we een interactieve module ontwikkeld.
Aan de hand van zes vragen krijg je inzicht in welk toekomstscenario het beste aansluit bij jouw situatie.
Webinar: in gesprek over de toekomstscenario’s
Op 13 april 2026 presenteerde SPN een webinar over de toekomstscenario’s. In dit webinar gaan we in gesprek met de volgende gastsprekers: Yuri Matteman, Fatima Essabani, Rik Duesmann en Frederike Moelker over de scenario’s. Kijk het webinar hier terug.
Het ontwikkelplein als strategische keuze
Het Ontwikkelplein laat zien hoe bibliotheken hun maatschappelijke rol verder kunnen versterken. In een samenleving waarin inwoners steeds meer zelf moeten regelen, groeit de behoefte aan toegankelijke plekken waar mensen terecht kunnen met vragen over leren, specifieke informatie, ontwikkeling en participatie.
Colofon
Deze informatie is tot stand gekomen met bijdragen van Biblionet Drenthe, Bibliotheeknetwerk Flevoland, Cubiss, Probiblio, SPN, KB Nationale Bibliotheek, de koersgroep Leven Lang Ontwikkelen en DOK Delft.
De volgende bibliotheken hebben deelgenomen aan het Biebpanel: Bibliotheek AanZet, Bind Bibliotheken, Bibliotheek Bollenstreek, Bibliotheek De Kempen, Biblionet Groningen, Bibliotheek Deventer, Bibliotheek Midden-Brabant, FlevoMeer Bibliotheek, Forum Groningen, De Nieuwe Bibliotheek, Bibliotheek Dalfsen, Biblionet Drenthe, Bibliotheek Noordwest Veluwe en Bibliotheek Rotterdam.
Heb je na het lezen van deze publicatie nog vragen? Stel deze dan aan jouw POI-adviseur.