Wat is een Ontwikkelplein?
Er bestaan verschillende vormen van Ontwikkelpleinen. Het is daarom lastig om een eenduidige definitie te geven. De volgende omschrijving dekt voor de meeste Ontwikkelpleinen de lading:
Het Ontwikkelplein is een centrale ontmoetingsplek van maatschappelijke organisaties die als vangnet dient voor mensen die éénmalig of vaker hulp of informatie nodig hebben. Het Ontwikkelplein bevordert samenredzaamheid door een ondersteunende omgeving te creëren voor advies op het gebied van basisvaardigheden en brede ontwikkeling.
Het Ontwikkelplein is geen programma of project maar een werkwijze en in toenemende mate een infrastructuur binnen de bibliotheek. Het biedt een samenhangende voorziening waar inwoners laagdrempelig toegang krijgen tot ondersteuning, informatie en ontwikkelkansen. Het woord samenredzaamheid laat zien dat het om een gezamenlijke inspanning en verantwoordelijkheid gaat.
De naamgeving verschilt per bibliotheek. In de praktijk zien we naast de naam Ontwikkelplein ook namen als Informatieplein, Vraagplein, Leerplein en Kennisplein. In de kern gaat het vaak om dezelfde functie: het in samenwerking met partners organiseren van toegang tot leren en informeren, meedoen en vooruitkomen. De gekozen naam kan wel een bepaald accent aanbrengen, bijvoorbeeld op informatievoorziening of op ontwikkeling. Je kunt er als bibliotheek ook voor kiezen om de gekozen term niet naar de inwoners toe te communiceren en deze enkel intern en/of richting partners te gebruiken.
Het Ontwikkelplein is geen landelijke verplichting. Het is een strategische werkwijze die bibliotheken kunnen inzetten wanneer deze aansluit bij hun lokale opgaven, ambities en samenwerkingen.
Waarom een Ontwikkelplein?
Het Ontwikkelplein is ontstaan omdat onze samenleving steeds meer vraagt van inwoners, terwijl toegang tot informatie, vaardigheden en ondersteuning niet voor iedereen vanzelfsprekend is. De bibliotheek neemt hierin een maatschappelijke verantwoordelijkheid en zorgt voor een meer persoonlijke benadering.
Het Ontwikkelplein is een betrouwbare en toegankelijke plek voor passende ondersteuning. Het is een plek (fysiek en/of online) waar inwoners meestal direct verder worden geholpen en anders goed worden doorverwezen. Daarmee biedt het Ontwikkelplein een publieke infrastructuur die versnippering tegengaat en samenredzaamheid versterkt. Dit is nodig in een samenleving die steeds digitaler en individualistischer wordt en steeds meer vraagt van de (basis)vaardigheden van inwoners. Het Ontwikkelplein is daarmee geen doel op zich, maar een middel om toegankelijkheid, kansengelijkheid, inclusie, autonomie en verbondenheid te creëren.
Het Ontwikkelplein kan onderdeel zijn van de ambitie van de bibliotheek en van haar visie op de toekomst. Het is een manier van denken en werken die door de hele organisatie gedragen moet worden. Hiervoor is een duidelijke strategische keuze nodig met doorvertaling naar het tactische en operationele niveau. Ook wil je als bibliotheek zicht hebben op de maatschappelijke impact die het Ontwikkelplein kan hebben en wat de effecten zijn op bezoekers.
Bibliotheken die een Ontwikkelplein opzetten, nemen vaak nadrukkelijk een verbindende rol in richting het lokale netwerk. Zo kun je als bibliotheek proactief en concreet laten zien dat je een logische en vanzelfsprekende functie hebt in het brede netwerk. Vanuit een visie en weten welke positie je kunt nemen kun je de gesprekken aangaan met de stakeholders over wie welke rol oppakt in dit netwerk.