Het beeldverslag van Caroline Perrée.
Een enthousiaste groep deelnemers van bibliotheken en POI’s kwam op 8 juli samen in de KB om kennis te delen over citizen science-initiatieven in de bibliotheek. Margaret Gold (CS-NL) en Martijn Kleppe (KB) leidden de bijeenkomst in met een inspirerend overzicht van vele citizen science-initiatieven en persoonlijke ervaringen. Doel was kennisdeling en netwerken.
Steeds meer POI’s en bibliotheken zijn bezig met burgerwetenschap, of citizen science. Sommige POI’s/bibliotheken hebben al veel ervaring opgedaan en andere staan aan het begin en hebben bijvoorbeeld een proeftuinaanvraag ingediend binnen Programma Digitaal Burgerschap.
Vanuit de KB loopt, als onderdeel van het programma Digitaal Burgerschap en vanuit de landelijke Open Science Agenda (CS-NL), een Pica-project waarin we werken aan een nationale propositie voor de bibliotheken als Citizen Science Hub.
Hoog tijd om alle ervaringen, vragen en ideeën bij elkaar te brengen en met elkaar in gesprek te gaan. Daarom organiseerde de KB (Astrid van Wesenbeeck, Bastian de Pooter en Heleen van Manen) een eerste netwerksessie. SPN zorgde voor een mooi beeldverslag hiervan (gemaakt door Caroline Perrée).
De dag startte met een inleiding door Astrid van Wesenbeeck, adviseur Open Science KB en 2 sprekers.
Martijn Kleppe, plaatsvervangend Algemeen directeur en directieteamlid ‘Onderzoeken & Ontdekken’ KB, vertelde over zijn eigen ervaringen en plezier als deelnemer aan citizen science-projecten, maar schetste ook hoe mooi dit onderwerp past binnen zowel de maatschappelijke opgaven Participatie in de informatiesamenleving en Leven Lang Ontwikkelen als binnen de opdracht van de KB en haar inzet voor Open Science. Margaret Gold, netwerkcoördinator Citizen Science Nederland, gaf een prachtig, rijk met voorbeelden geïllustreerd, overzicht van de vele vormen van citizen science en de verschillende rollen die burgers daarin kunnen oppakken. En inspireerde ons allemaal met haar visie op de rol van de bibliotheek als “dé toegankelijke plek in de lokale samenleving voor informatie, kennis en wetenschap”.
Aan de slag
Na deze presentaties is in kleine groepjes gesproken over de vraagstukken die spelen bij de uitvoer van citizen science-initiatieven in de bibliotheek. Enkele punten die hier naar voren kwamen waren: inzicht in het landschap rondom citizen science, de opbouw én het onderhoud van een netwerk, welke rol past bij jouw bibliotheek, de lokale situatie is bepalend, welke rol speelt het maaklab, hoeveel kennis van techniek heb je nodig (denk bijvoorbeeld aan de luchtmetingen), wat is wetenschap in deze context, hoe bouw je communities en de relatie met taak ‘ontmoeting & debat’
In de middag concentreerden we ons op de invulling van de dienstverlening rondom citizen science.
Bastian de Pooter, adviseur citizen science KB en manager team en programma bblthk, vertelde over het Stadslab van bblthk (Wageningen) waar burgers geholpen worden met het formuleren van hun onderzoeksvraag, het vinden van andere geïnteresseerden (community-building) en vervolgens de opzet en uitvoer van hun onderzoek. Ook deed hij een voorzet voor de invulling van een Citizen Science-hub (CS-hub) in de bibliotheek, een knooppunt waarbinnen verdere contacten worden gelegd voor onderzoeksvragen vanuit de lokale samenleving.
Els van de Kar (Bisc) en Theo van de Broek (Bibliotheek Dommeldal) sloten hierop aan met elk een pitch met een oproep om mee te denken over de toekomst van Samen Meten (Els) en om vooral te starten met citizen science in de bibliotheek, ook al zijn er soms hobbels te nemen (Theo).
Over de invulling van een CS-hub in de bibliotheek is daarna weer in kleine groepjes verder gediscussieerd. Hierbij werd benadrukt dat van elkaar leren en elkaar ondersteunen belangrijk is, dat de dienstverlening moet passen bij de lokale situatie en dat monitoren van bestaande initiatieven input kan geven voor vervolg.
Leerzame dag
Het was een dag vol enthousiasme en energie waar we veel van elkaar hebben geleerd en waarna we nog lang niet waren uitgepraat. De reactie van Joyce de Boer (Probiblio) op deze dag zegt genoeg:
“Bedankt voor de organisatie! Heb het als een fijne dag ervaren waarin ik blij ben met de kleine en grote voorbeelden die werden gegeven. Dat maakt dat ik mijn verhaal per bibliotheek daarop aan kan passen. Om de een niet af te schrikken van de grote en de ander niet tekort doe.”
Wordt vervolgd dus. Allereerst met een groep citizen science op Biebtobieb waar iedereen die in dit onderwerp geïnteresseerd is elkaar kan vinden, vragen kan stellen en informatie kan delen.
En begin 2025 met een volgende netwerksessie binnen het programma Digitaal Burgerschap en in samenwerking met Bisc.
Input voor nationale propositie
Ondertussen werken we (Astrid, Bastian en Heleen) verder aan het Pica-project waarin we werken aan een nationale propositie voor de bibliotheken als Citizen Science Hub. Eerste onderdeel hiervan is een inspirerend document (whitepaper) over de rol van de bibliotheken in de nationale Open Science & Citizen Science agenda. De input van deze netwerksessie wordt hierin verwerkt. Wil je ook input leveren of meedenken hierover, mail dan naar Heleen van Manen.
Astrid van Wesenbeeck, adviseur Open Science KB
Bastian de Pooter, adviseur Citizen Science KB en manager team en programma bblthk
Heleen van Manen, senior beleidsadviseur KB