Wandelen met Woorden

Met het initiatief Wandelen met Woorden nodigen de bibliotheek en het Filosofisch Reisburo bezoekers uit om letterlijk in beweging te komen en ondertussen in gesprek te gaan over vragen die ertoe doen.  

Onder begeleiding van maatschappelijk betrokken gespreksleiders wisselen de wandelende deelnemers gedachten uit aan de hand van prikkelende vragen.  Onderweg komen er drie vragen aan bod, waarover de wandelaars, vaak met z’n tweeën in gesprek gaan. Na zo’n twintig minuten is er gelegenheid om iets met de rest te delen.  Het levert ontmoetingen op die inspireren, uitdagen en soms zelfs bestaande overtuigingen laten wankelen. 

Elke bijeenkomst eindigt met een terugblik in de bibliotheek, natuurlijk mét koffie en soms ook zelfgebakken koekjes. Het is een laagdrempelige en verrassend krachtige manier om samen te leren, te reflecteren en in contact te komen met anderen.  

Fatima Essabani (SPN -adviseur LLO): “Buiten de bieb, wandelen in de buitenlucht met nadenkvragen die uitnodigen tot echte, prikkelende gesprekken. Wandelen met Woorden is goed voor je hoofd, lijf én hart. Wie wil dat nou niet?” 

Benieuwd naar het volledige verhaal achter dit bijzondere initiatief? Lees het volledig verhaal in het Bibliotheekblad en wie weet kan jouw bibliotheek binnenkort ook starten met een buitenactiviteit geïnspireerd door dit goed lopend programma.

Bibliotheek:
Bibliotheek Drachten, Gemeente Drachten

Voor wie:
Voor iedereen die graag in gesprek gaat, nieuwe mensen wil ontmoeten en houdt van wandelen in de buitenlucht.

Met wie:
Samen met het Filosofisch Reisburo 

Rol van de bibliotheek:
Verbinder

Dynamisch Denken bij de Bibliotheek Drachten

Wandelen met woorden voor nieuwe perspectieven

Samen een stukje oplopen, dat is niet alleen vaak gezelliger dan alléén, maar kan ook uitnodigen tot dynamische gesprekken. Zij aan zij, stap voor stap in de buitenlucht lijken zelfs de zwaarste onderwerpen soms lichter dan wanneer je ze statisch, tegenover elkaar gezeten, ter tafel zou brengen. Dat is de visie van

Sonja van der Grijn (bibliothecaris en programmamaker) die in het voorjaar van 2025 zelf deelnam aan een activiteit die al bijna een jaar “loopt” bij haar bibliotheek in Drachten: Wandelen met woorden. ‘Ik ga zeker nog eens mee, deze ervaring zet je aan het denken!’

In beweging

Misschien een van de meest bekende voorbeelden van denken met een grote D is het bronzen beeldhouwwerk “de Denker” van de Franse beeldhouwer Rodin. In zijn karakteristieke pose, voorovergebogen, het hoofd steunend op zijn rechterhand, lijkt hij doodstil in diepe gedachten verzonken.

‘Dat kan veel dynamischer’, dachten Judy Hoekstra (toegepaste filosofie) en Esmeralda De Vries (sociologisch conceptontwikkelaar) en startten begin 2024 het Filosofisch Reisburo.

De uitgangsgedachte hiervan was om mensen in beweging te brengen. Vooral door hen te prikkelen verder te kijken en te dénken dan de spreekwoordelijke neus. Dus niet blindelings vertrouwen op je eigen (soms misschien zelfs wat ingesleten) inzichten, maar je eigen visie spiegelen aan die van anderen en zo je denkhoofd in beweging zetten. En daarbij maar meteen je hele lijf, want lopend ontstaan vaak de mooiste inzichten.

Inspireren en experimenteren

Het begon allemaal met een pas op de plaats: met een hippiecamper op het plein voor de Bibliotheek Drachten, in de zomer van 2023, waar Judy en Esmeralda een hangmat ophingen en stoeltjes en een picknickbank neerzetten, op zoek naar verhalen.

Sonja van der Grijn herinnert zich nog goed hoe ze hiervoor toestemming kwamen vragen en was meteen enthousiast. ‘De bibliotheek is immers de bron van vele verhalen.’

‘Het was fantastisch hoeveel mensen zich openstelden om persoonlijke verhalen te delen,’ kijken Judy en Esmeralda terug op een van hun eerste gezamenlijke initiatieven om mensen een podium te geven hun verhaal te vertellen en ook om te verbinden, te verwonderen en te inspireren.

‘En om te experimenteren,’ vult Esmeralda aan. Samen met Judy (afgestudeerd op ‘Erkende Tegenkracht’) liep ze al een tijdje met het idee rond om mensen met elkaar te laten nadenken over bepaalde vragen of thema’s.

Wat betekent vrijheid?

Judy had hiermee al eerder ervaring opgedaan bij de bibliotheek in Heerenveen. ‘Iedere drie weken gingen we met een groepje geïnteresseerde mensen op pad. De ene keer was ik de begeleider vanuit het Humanistisch Verbond, de volgende keer was het iemand vanuit de protestantse kerk.’

Judy en Esmeralda waren het erover eens dat zij graag samen een nieuwe weg wilden inslaan, namelijk Wandelen met woorden. Judy: ‘Zo’n wandeling begint en eindigt in de bibliotheek. Onderweg komen er drie vragen aan bod, waarover de wandelaars – vaak met z’n tweeën – in gesprek gaan. Na zo’n twintig minuten houden we een korte pauze om wie dat wil de gelegenheid te geven iets met de rest te delen. Vervolgens komt de volgende vraag aan bod.’

‘Dat hoeven geen gecompliceerde maatschappelijke vraagstukken te zijn,’ aldus Judy, die meestal een voorzetje doet en vervolgens ruggespraak houdt met Esmeralda. ‘Wat is een belangrijk moment in je leven dat je gevormd heeft? Wat voor soort relaties bestaan er? Wat betekent vrijheid voor jou? Wanneer zijn goede bedoelingen goed?’ geeft ze wat voorbeelden.

Wisselgesprekken

Hoewel Judy altijd voorop loopt en Esmeralda als menselijke bezemwagen de groep bij elkaar houdt, is er verder vooral vrijheid. Qua route en qua samenstelling van de groep. ‘Inmiddels is er een vaste kern ontstaan maar steeds zijn er ook nieuwe gezichten,’ vertelt Esmeralda: ‘Dat zorgt voor het beoogde open karakter. Regelmatige afwisseling van gesprekspartners houdt de conversaties spannender en uitdagender.’

Judy: ‘Er is geen goed of fout. Het is ook niet de bedoeling om vast te blijven houden aan wat je al weet, maar juist dat je op zoek gaat naar twijfel. De ene keer zal je raakvlakken vinden in het gesprek, de andere keer verschillen van standpunten. Door het contact met mensen die ergens heel anders over denken dan jij, raak je wellicht gemotiveerd je eigen mening wat meer te onderzoeken. Zo kan zelfs de meest vaste overtuiging soms wat gaan wankelen. En dát is nu eigenlijk nét de bedoeling van het Wandelen met woorden.’ De mooiste feedback die de kartrekkers van het Filosofisch Reisburo het voorbije startjaar hoorden, was dan ook in de trant van: ‘Ik heb er nog de hele week over lopen denken.’

Andere kijk

Bibliothecaris Sonja heeft recente praktijkervaring door haar eerste deelname aan het filosofische wandeluurtje. ‘Ik wandel graag. Zo ga ik bijna altijd lopend naar mijn werk in de bibliotheek. Maar ook in mijn vrije tijd maak ik graag een ommetje, met mijn dochter, mijn zus of een vriendin. Zo naast elkaar, lijken gesprekken soms wat gemakkelijker te verlopen. Misschien juist doordat je elkaar niet steeds hoeft aan te kijken, of doordat je samen in beweging bent.’

Naar eigen zeggen heeft ze ook interesse in filosofie, maar ‘de thema’s moeten niet te diep gaan. Ik waardeer juist een bredere focus, want ik vind veel zaken interessant. Dat is, denk ik, bibliothecaris-eigen: de blik van de generalist.’ Discussies schuwt ze zeker niet. ‘Met mijn eerste gesprekspartner bij Wandelen met woorden zochten we samen naar het antwoord op de vraag: wat is mannelijkheid? We werden het niet helemaal eens, maar hij was ook een man, dus had wellicht alleen al daarom een andere kijk op de kwestie.’ Het praten met onbekenden vond ze wel gemakkelijker dan verwacht. ‘Van nature ben ik best introvert, maar het was een positive ervaring. Vooral als er een goede balans was tussen vragen en vertellen.’ Toen Sonja na afloop naar huis liep, bleef haar denkhoofd nog volop in beweging. ‘Als je je visie spiegelt aan die van anderen, ga je écht anders nadenken. Ik ga zeker vaker meedoen.’

Twee keer de beste

Iets waarover Sonja, Judy en Esmeralda het roerend eens zijn, is dat het Wandelen met woorden uitstekend aansluit bij de kerntaken van de bibliotheek, zoals ontmoetingen en debatten organiseren, ontwikkeling en kennisoverdracht. Esmeralda: ‘Kennis haal je niet alleen uit boeken, die ligt ook vaak op straat.’

Sonja is er met recht trots op dat de Bibliotheek Drachten twee keer achter elkaar (in 2023 en 2024 – red.) werd uitgeroepen tot Best Presterende Bibliotheek van Nederland. ‘Misschien deels vanwege de veelheid en gevarieerdheid van al onze activiteiten. Wie weet kunnen we er nog een extra kerntaak aan toevoegen, namelijk gezondheid aanmoedigen door mensen in beweging te brengen.’

Dat vinden Judy en Esmeralda een goed idee en klinisch psycholoog Erik Scherder, die al jarenlang enthousiast reclame maakt voor een gezond brein door beweging, wordt daarbij aangehaald.

‘We organiseren Wandelen met woorden ook in Heerenveen, en binnenkort starten we in Amstelveen.’ Het is hun wens om dit concept door het hele land uit te rollen. ‘Ons netwerk is groot genoeg om overal te zorgen voor de nodige begeleiding. Of we gaan bibliotheekvrijwilligers hiervoor opleiden,’ filosoferen ze alvast vooruit.

Koek!

Alle wandelingen met woorden worden afgesloten in de bibliotheek, met koffie en zelfgebakken (door Esmeralda) koekjes én een plenaire terugblik. ‘Het vraagt om lef om op te lopen met iemand die totaal anders denkt dan jij. Het is vaak zelfs een oefening in geduld en tolerantie,’ heeft Judy het laatste woord.

Dat beweging goed is voor een fit lijf en brein, daar zijn ze het alledrie over eens. En voor je hart, want wie weet kan je daarmee ook wel “denken”?  Zolang je maar scherp blijft en niet alles slikt voor zoete koek.

Redactie
Deze artikelenreeks is tot stand gekomen in samenwerking met Fatima Essabani, lid van de SPN-kerngroep Leven Lang Ontwikkelen. Zij zet zich namens SPN in om maatschappelijke en culturele activiteiten meer aandacht te geven en zo bibliotheken door het hele land te inspireren. Fatima: ‘Buiten de bieb, wandelen in de buitenlucht met nadenkvragen die uitnodigen tot echte, prikkelende gesprekken. Wandelen met Woorden is goed voor je hoofd, lijf én hart. Wie wil dat nou niet?’

Locatie: Bibliotheek Drachten.
Wanneer:  https://bibliotheekdrachten.op-shop.nl/342/wandelen-met-woorden
Programma: Wandelen met woorden.
Samenwerkingspartner: Filosofisch Reisburo.
Gemiddeld aantal bezoekers: 20.
Bekostiging: 5 euro voor bibliotheekleden, 6 euro voor niet-leden.